نحوه محاسبه وزن مقاطع فولادی؛ فرمول وزن ورق، میلگرد، قوطی و لوله
وزن یکی از مهمترین اطلاعات موردنیاز هنگام خرید محصولات فولادی است. قیمت بسیاری از مقاطع براساس کیلوگرم یا تن محاسبه میشود و حتی اختلافی کوچک در وزن هر شاخه میتواند در سفارشهای عمده، هزینه نهایی پروژه را به میزان قابلتوجهی تغییر دهد.
محاسبه وزن تقریبی پیش از خرید به شما کمک میکند مقدار فولاد موردنیاز، هزینه سفارش، ظرفیت وسیله حمل و وزن تقریبی سازه را بهتر تخمین بزنید. البته وزن محاسباتی همیشه دقیقاً با وزن واقعی یکسان نیست و مشخصات کارخانه تولیدکننده و باسکول نهایی نیز باید بررسی شود.
در این مقاله با فرمول محاسبه وزن ورق، میلگرد، قوطی، پروفیل، لوله و برخی دیگر از مقاطع فولادی آشنا میشویم.
چرا محاسبه وزن آهن پیش از خرید اهمیت دارد؟
در بازار فولاد ممکن است قیمت محصول بهصورت کیلویی، تنی، شاخهای یا ورقی اعلام شود. برای مقایسه صحیح پیشنهادهای فروشندگان، ابتدا باید مبنای محاسبه قیمت یکسان شود.
اطلاع از وزن تقریبی سفارش در موارد زیر کاربرد دارد:
- برآورد هزینه خرید محصولات فولادی
- کنترل وزن اعلامشده در پیشفاکتور
- مقایسه محصولات کارخانههای مختلف
- محاسبه هزینه تقریبی حملونقل
- تعیین ظرفیت کامیون یا تریلی
- کنترل مقدار کالای تحویلشده
- برنامهریزی انبار و تخلیه بار
- تهیه متره و برآورد پروژه
- کاهش احتمال اشتباه در ثبت سفارش
برای سفارشهای بزرگ، بهتر است محاسبات نظری با جدول وزنی کارخانه، گواهی محصول و قبض باسکول تطبیق داده شوند.
چگالی فولاد در محاسبه وزن
برای محاسبات متداول، چگالی فولاد کربنی معمولاً حدود ۷۸۵۰ کیلوگرم بر مترمکعب در نظر گرفته میشود. این مقدار را میتوان به شکلهای زیر نیز بیان کرد:
- ۷٫۸۵ گرم بر سانتیمتر مکعب
- ۷۸۵۰ کیلوگرم بر مترمکعب
- ۰٫۰۰۷۸۵ کیلوگرم برای هر سانتیمتر مکعب
فرمول کلی محاسبه وزن به این صورت است:
وزن = حجم × چگالی
ابتدا حجم محصول براساس شکل هندسی آن محاسبه میشود و سپس در چگالی فولاد ضرب خواهد شد.
این مقدار برای برآورد وزن فولادهای ساختمانی مناسب است؛ اما چگالی بعضی آلیاژها، بهخصوص فولادهای زنگنزن، ممکن است کمی متفاوت باشد.
فرمول محاسبه وزن ورق فولادی
برای محاسبه وزن ورق آهن میتوان از طول، عرض و ضخامت آن استفاده کرد.
فرمول ساده وزن ورق
وزن ورق به کیلوگرم = طول به متر × عرض به متر × ضخامت به میلیمتر × ۷٫۸۵
مثال محاسبه وزن ورق
فرض کنید یک ورق فولادی دارای مشخصات زیر باشد:
- طول: ۶ متر
- عرض: ۱٫۵ متر
- ضخامت: ۱۰ میلیمتر
محاسبه وزن:
۶ × ۱٫۵ × ۱۰ × ۷٫۸۵ = ۷۰۶٫۵ کیلوگرم
بنابراین وزن نظری این ورق تقریباً ۷۰۶٫۵ کیلوگرم است.
این فرمول برای ورقهای سیاه، روغنی و گالوانیزه قابل استفاده است؛ اما وزن پوشش، تلرانس ضخامت و چگالی دقیق آلیاژ میتواند باعث اختلاف جزئی شود.
فرمول محاسبه وزن میلگرد
یکی از فرمولهای رایج برای محاسبه وزن نظری میلگرد عبارت است از:
وزن یک متر میلگرد به کیلوگرم = قطر به توان دو ÷ ۱۶۲
برای محاسبه وزن یک شاخه، عدد حاصل باید در طول شاخه ضرب شود.
مثال وزن میلگرد ۱۶
وزن یک متر میلگرد ۱۶:
۱۶ × ۱۶ ÷ ۱۶۲ = ۱٫۵۸ کیلوگرم
اگر طول شاخه ۱۲ متر باشد:
۱٫۵۸ × ۱۲ = ۱۸٫۹۶ کیلوگرم
بنابراین وزن نظری یک شاخه ۱۲ متری میلگرد ۱۶ حدود ۱۹ کیلوگرم خواهد بود.
فرمول کامل وزن میلگرد
وزن کل = قطر² ÷ ۱۶۲ × طول × تعداد شاخه
وزن واقعی ممکن است براساس استاندارد تولید، کارخانه و تلرانس ابعادی کمی متفاوت باشد. برای خرید عمده، جدول وزن کارخانه و باسکول بار ملاک دقیقتری هستند.
فرمول محاسبه وزن قوطی و پروفیل
وزن قوطی به طول، عرض، ضخامت ورق و طول شاخه بستگی دارد. برای محاسبه تقریبی وزن قوطی مربع یا مستطیل میتوان از مساحت سطح مقطع استفاده کرد.
فرمول وزن قوطی مستطیل
وزن هر متر = {عرض × ارتفاع − (عرض − ۲×ضخامت) × (ارتفاع − ۲×ضخامت)} × ۰٫۰۰۷۸۵
تمام ابعاد داخل فرمول باید برحسب میلیمتر باشند.
مثال محاسبه وزن قوطی ۴۰×۸۰
فرض کنیم قوطی دارای مشخصات زیر باشد:
- عرض: ۴۰ میلیمتر
- ارتفاع: ۸۰ میلیمتر
- ضخامت: ۲ میلیمتر
- طول شاخه: ۶ متر
مساحت تقریبی سطح مقطع:
۴۰×۸۰ − ۳۶×۷۶ = ۴۶۴ میلیمتر مربع
وزن هر متر:
۴۶۴ × ۰٫۰۰۷۸۵ = ۳٫۶۴ کیلوگرم
وزن یک شاخه ۶ متری:
۳٫۶۴ × ۶ = ۲۱٫۸۴ کیلوگرم
این محاسبه شعاع گوشهها و بعضی جزئیات فرآیند تولید را در نظر نمیگیرد؛ بنابراین نتیجه تقریبی است.
فرمول محاسبه وزن لوله فولادی
برای محاسبه وزن تقریبی لوله فولادی از قطر خارجی و ضخامت استفاده میشود.
وزن هر متر لوله = (قطر خارجی − ضخامت) × ضخامت × ۰٫۰۲۴۶۶
قطر و ضخامت باید برحسب میلیمتر وارد شوند.
مثال محاسبه وزن لوله
فرض کنیم لولهای با مشخصات زیر داریم:
- قطر خارجی: ۶۰ میلیمتر
- ضخامت: ۳ میلیمتر
وزن هر متر:
(۶۰ − ۳) × ۳ × ۰٫۰۲۴۶۶ = ۴٫۲۲ کیلوگرم
اگر طول شاخه ۶ متر باشد:
۴٫۲۲ × ۶ = ۲۵٫۳۲ کیلوگرم
برای لولههای دقیق، صنعتی، مانیسمان و آلیاژی بهتر است وزن نهایی با جدول رسمی تولیدکننده کنترل شود.
نحوه محاسبه وزن نبشی
وزن نبشی را میتوان بهصورت تقریبی با استفاده از طول دو بال و ضخامت محاسبه کرد.
وزن هر متر نبشی = (طول بال اول + طول بال دوم − ضخامت) × ضخامت × ۰٫۰۰۷۸۵
تمام اندازهها باید برحسب میلیمتر باشند.
مثال وزن نبشی ۵۰×۵۰
برای نبشی با دو بال ۵۰ میلیمتری و ضخامت ۵ میلیمتر:
(۵۰ + ۵۰ − ۵) × ۵ × ۰٫۰۰۷۸۵ = ۳٫۷۳ کیلوگرم در متر
وزن تقریبی شاخه ۶ متری:
۳٫۷۳ × ۶ = ۲۲٫۳۸ کیلوگرم
شعاع داخلی گوشه و تلرانس تولید میتواند باعث اختلاف وزن واقعی با این عدد شود.
وزن تیرآهن و ناودانی چگونه محاسبه میشود؟
محاسبه دستی وزن تیرآهن و ناودانی نسبت به ورق یا میلگرد دشوارتر است؛ زیرا سطح مقطع آنها شامل ضخامتهای مختلف، انحناها و شعاع اتصال میان جان و بال است.
بهترین روش برای محاسبه وزن این مقاطع، استفاده از وزن واحد طول درجشده در جدول فنی محصول است.
وزن شاخه = وزن هر متر × طول شاخه
برای مثال، اگر وزن یک متر از مقطع موردنظر ۱۸٫۸ کیلوگرم و طول شاخه ۱۲ متر باشد:
۱۸٫۸ × ۱۲ = ۲۲۵٫۶ کیلوگرم
استاندارد، نوع تیرآهن و کارخانه تولیدکننده باید مشخص باشد. تیرآهنهای IPE، IPN و خانواده HE در اندازهها و وزنهای متنوعی تولید میشوند. دامنه محصولات اروپایی نیز شامل انواع تیر I، تیر H و ناودانی با ابعاد متفاوت است. انواع مقاطع فولادی گرمنوردشده
جدول اشتال چیست؟
جدول اشتال مجموعهای از مشخصات هندسی و وزنی مقاطع استاندارد است. طراحان، مهندسان و خریداران از این جدول برای مشاهده اطلاعاتی مانند موارد زیر استفاده میکنند:
- وزن هر متر
- سطح مقطع
- ارتفاع مقطع
- عرض بال
- ضخامت جان
- ضخامت بال
- ممان اینرسی
- شعاع ژیراسیون
- مدول مقطع
برای خرید، مهمترین داده معمولاً وزن هر متر است؛ اما در طراحی سازه، سایر مشخصات هندسی نیز اهمیت دارند.
جدول اشتال عمومی نباید بدون بررسی جایگزین کاتالوگ کارخانه شود. ممکن است وزن محصول تولیدی کارخانه با مقدار مرجع اختلاف مجاز داشته باشد.
تفاوت وزن نظری، وزن جدول و وزن باسکول
وزن نظری
وزنی است که با استفاده از ابعاد اسمی و چگالی فولاد محاسبه میشود. این عدد برای برآورد اولیه مناسب است.
وزن جدول کارخانه
وزنی است که تولیدکننده برای هر متر یا شاخه محصول اعلام میکند. این مقدار براساس مشخصات محصول همان کارخانه تعیین شده است.
وزن باسکول
وزن واقعی محموله هنگام بارگیری یا تحویل است. در معاملات عمده، مبلغ نهایی ممکن است براساس وزن ثبتشده در باسکول محاسبه شود.
اختلاف محدود میان این اعداد طبیعی است؛ اما اختلاف قابلتوجه باید بررسی شود.
چرا وزن واقعی با وزن محاسباتی تفاوت دارد؟
دلایل متداول اختلاف وزن عبارتاند از:
- تلرانس مجاز ضخامت
- اختلاف ابعاد واقعی با ابعاد اسمی
- شعاع گوشههای پروفیل
- نوع آلیاژ و چگالی آن
- پوشش گالوانیزه یا رنگ
- روش تولید
- خطای اندازهگیری
- رطوبت، گل یا آلودگی سطحی
- وزن تسمه و بستهبندی
- خطای باسکول
برای کنترل دقیق، بهتر است چند شاخه بهصورت تصادفی اندازهگیری و وزن شوند.
محاسبه قیمت براساس وزن
پس از تعیین وزن، قیمت تقریبی سفارش از فرمول زیر به دست میآید:
قیمت کل = وزن محصول × قیمت هر کیلوگرم
سپس هزینههای دیگری مانند برش، بستهبندی، بارگیری، حمل، مالیات و خدمات جانبی به مبلغ اضافه میشوند.
هنگام مقایسه قیمت فروشندگان، مشخص کنید مبلغ اعلامشده شامل چه هزینههایی است و وزن نهایی براساس جدول یا باسکول محاسبه میشود.
نکات مهم پیش از ثبت سفارش
- ابعاد را با واحد صحیح ثبت کنید.
- ضخامت واقعی و اسمی را اشتباه نگیرید.
- طول شاخهها را کنترل کنید.
- تعداد شاخه یا ورق را دقیق بنویسید.
- کارخانه و استاندارد محصول را مشخص کنید.
- وزن محاسباتی را با جدول تولیدکننده مقایسه کنید.
- محل تحویل را برای محاسبه حمل اعلام کنید.
- نحوه تسویه اختلاف وزن را پیش از خرید مشخص کنید.
- پس از تحویل، وزن بارنامه و باسکول را کنترل کنید.
جمعبندی
محاسبه وزن مقاطع فولادی، بخش مهمی از برآورد هزینه و کنترل سفارش است. وزن ورق، میلگرد، قوطی، لوله و نبشی را میتوان با فرمولهای ساده تخمین زد؛ اما برای تیرآهن و ناودانی استفاده از جدول وزنی کارخانه روش مطمئنتری محسوب میشود.
عدد حاصل از فرمول، وزن نظری است و ممکن است به دلیل تلرانس تولید با وزن واقعی تفاوت داشته باشد. برای خریدهای عمده باید مشخصات کارخانه، پیشفاکتور، بارنامه و قبض باسکول نیز بررسی شوند.
برای دریافت وزن، موجودی و قیمت انواع محصولات فولادی میتوانید مشخصات سفارش خود را برای کارشناسان آرمان پولاد زرین ارسال کنید.
سؤالات متداول
چگالی فولاد برای محاسبه وزن چقدر است؟
برای فولاد ساختمانی معمولاً چگالی تقریبی ۷۸۵۰ کیلوگرم بر مترمکعب در نظر گرفته میشود.
وزن میلگرد چگونه محاسبه میشود؟
وزن یک متر میلگرد از تقسیم مجذور قطر بر عدد ۱۶۲ به دست میآید. نتیجه تقریبی است و باید با جدول کارخانه کنترل شود.
سادهترین فرمول وزن ورق چیست؟
طول و عرض برحسب متر را در ضخامت برحسب میلیمتر و عدد ۷٫۸۵ ضرب کنید.
وزن باسکول معتبرتر است یا وزن جدول؟
وزن جدول برای برآورد و وزن باسکول برای تعیین وزن واقعی محموله کاربرد دارد. شرایط مالی معامله باید در پیشفاکتور مشخص شود.
آیا وزن محصولات تمام کارخانهها یکسان است؟
خیر. با وجود اندازه اسمی مشابه، تلرانسها و مشخصات تولید میتوانند باعث اختلاف وزن شوند.
چگونه قیمت کل سفارش فولاد را محاسبه کنیم؟
وزن کل را در قیمت هر کیلوگرم ضرب کنید و سپس هزینه حمل، برش، بستهبندی، بارگیری و مالیات را در نظر بگیرید.
بدون دیدگاه